Vlera Reale e Transaksionit Triumfon ndaj Doganës: Shkalla e Dytë e Komerciales Vërteton Detyrimin për Kthim Parash
A ka të drejtë Dogana e Kosovës të bëjë rivlerësim automatik të mallit të importuar duke u bazuar në "dosjet e vlerës" apo zhdoganimet e mëhershme, kur importuesi ofron faturë të rregullt dhe konfirmime bankare të pagesës? **Gjykata Komerciale e Kosovës – Dhoma e Shkallës së Dytë** i ka dhënë një përgjigje të prerë negative kësaj praktike.
Përmes Aktgjykimit K.Dh.Sh.II.nr. 175/25 (Kolegji i udhëhequr nga gjyqtari Ramush Bardiqi), Gjykata refuzoi ankesën e Doganës së Kosovës dhe vërtetoi detyrimin e saj për t'i kthyer kompanisë “Edona Company” LL.C shumën prej 1,281.84 € të paguar tepër, së bashku me kamatën ligjore prej 8%.
Rrethanat e Lëndës: Rivlerësimi i Mallit në Terminalin e Mitrovicës
Në mars të vitit 2022, kompania “Edona Company” LL.C deklaroi për zhdoganim një dërgesë malli sipas Deklaratës Unike Doganore (DUD R-4880/24.03.2022). Importuesi prezantoi faturën përkatëse me paritet **CIF-DURRES** dhe dëshmitë e transferit bankar ndërkombëtar ku figuronte statusi *"executed"* (i kryer).
Pavarësisht kësaj, autoritetet doganore e refuzuan vlerën e deklaruar, duke pretenduar se urdhërpagesat nuk kishin vulë bankare fillestare dhe se sipas të dhënave krahasuese të Doganës, malli duhej t'i nënshtrohej rivlerësimit për shpenzimet e transportit.
Pasi i pagoi detyrimet shtesë për të tërhequr mallin, importuesi – përmes avokatit Kushtrim Bytyqi – inicioi kontestin tregtar administrativ në Gjykatën Komerciale.
Vendimi i Kolegjit të Shkallës së Dytë
Kolegji gjyqësor i Shkallës së Dytë konfirmoi në mënyrë unanime se Gjykata e Shkallës së Parë kishte zbatuar drejtë të drejtën materiale dhe se ankesa e Doganës ishte e pabazuar.
| Elementi i Lëndës | Detajet e Vendimit |
|---|---|
| Shuma e Kthyeshme | 1,281.84 € (detyrime doganore të paguara tepër). |
| Kamata Ligjore | 8% në vit, e llogaritur nga data 24.03.2022 deri në pagesën e plotë. |
| Baza Kryesore Ligjore | Neni 33 i Kodit Doganor dhe Akcizave (KDAK nr. 03/L-109). |
Arsyetimi Kyç: Pse Vlera e Transaksionit mbron Bizneset?
Aktgjykimi i Gjykatës Komerciale mbështetet në disa shtylla të rëndësishme të së drejtës fiskale dhe komerciale:
- Parimi i Vlerës së Transaksionit (Neni 33 par. 1 i KDAK): Vlera doganore është në rend të parë çmimi realisht i paguar ose që duhet paguar për mallrat e vendosura në qarkullim të lirë. Nëse importuesi ofron faturë dhe dëshmi bankare që përputhen, Dogana nuk mund ta anashkalojë këtë vlerë.
- Ndalimi i Përdorimit Arbitrar të "Dosjes së Vlerës": Gjykata sqaroi shprehimisht se të dhënat e marra nga zhdoganimet e mëhershme apo dosjet e referencës të Doganës **nuk përbëjnë shkak ligjor** për të bërë rivlerësim kur ekziston dokumentacion i harmonizuar financiar.
- Kuptimi i Paritetit CIF (Incoterms): Nëse fatura përmban kushtin CIF-Durrës, kjo do të thotë se shitësi i ka përfshirë shpenzimet e transportit deri në atë port brenda çmimit të mallit. Transferi bankar që mbulon faturën vërteton shlyerjen e të gjitha këtyre shpenzimeve.
- Vlera Provuese e Transfereve Elektronike: Konfirmimi bankar me shënimin *"executed"*, i vulosur apo i konfirmuar nga banka, përbën provë të plotë financiare që nuk mund të hidhet poshtë me supozime nga autoriteti doganor.
Nga Arsyetimi i Gjykatës: "Të dhënat e marra nga zhdoganimet e mëhershme dhe dosja e vlerës nuk përbëjnë shkak ligjor për rivlerësimin e mallit dhe caktimin e bazës së re doganore, kur dokumentet e paraqitura nga paditësi rezultojnë të jenë të harmonizuara në tërësi sa i përket vlerës së mallit të importuar."
Rekomandime për Kompanitë Importuese në Kosovë
- Dokumentoni saktë Paritetin (Incoterms): Sigurohuni që faturat e furnitorëve të huaj të specifikojnë qartë paritetin (p.sh., CIF, FOB, EXW) për të shmangur fryrjen e bazës doganore për transport.
- Ruani Dëshmitë e Transaksioneve Bankare: Çdo pagesë ndërkombëtare duhet të shoqërohet me urdhërpagesë bankare ku përshkrimi dhe shuma përputhen saktësisht me numrin e faturës.
- Kundërshtoni Rivlerësimet e Pabazuara: Nëse Dogana ju imponon një bazë të re vlerësimi duke shpërfillur faturat tuaja reale, ju keni të drejtë të ndiqni rrugën administrative dhe gjyqësore për kthimin e mjeteve me kamatë ligjore.