Aprovohet padia e E.Sh. – Gjykata Supreme shpall të paligjshme obligimet për lajmërim të pensionistëve
Gjykata Supreme e Republikës së Kosovës ka marrë një vendim me rëndësi të jashtëzakonshme për të drejtat pensionale, duke aprovuar si të themeltë kërkesëpadinë e paditësit E.Sh., të paraqitur kundër Ministrisë së Financave, Punës dhe Transfereve, përkatësisht Departamentit të Pensioneve.
Ky vendim shënon një standard të ri në mbrojtjen e pensionistëve nga detyrimet e paligjshme administrative, duke riafirmuar parimin kushtetues të ligjshmërisë dhe kufizimit të kompetencave të organeve publike.
Nenet e shfuqizuara të Udhëzimit Administrativ nr. 05/2015
Gjykata Supreme ka shpallur të paligjshëm dhe ka shfuqizuar neni 4 paragrafi 2, si dhe neni 5 paragrafët 1, 2, 3 dhe 4 të Udhëzimit Administrativ nr. 05/2015 Për Procedurat e Lajmërimit, Suspendimit nga Pagesa dhe Kthimin e Mjeteve në rastet e Keqpërdorimit të Pensioneve.
Dispozitat e shfuqizuara parashihnin pasoja të drejtpërdrejta materiale për pensionistët në rast të mos-lajmërimit periodik, përfshirë suspendimin e pensionit, pa u mbështetur në bazë të qartë ligjore.
Qëndrimi juridik i Gjykatës Supreme
Pas shqyrtimit të plotë të çështjes, Gjykata Supreme konstatoi se obligimi për lajmërim nuk mund të shoqërohet me pasoja materiale si ndalimi i pensionit, pasi një masë e tillë nuk është e paraparë me ligj.
Gjykata vlerësoi se përgjegjësia primare për verifikimin e statusit të jetës së pensionistit i takon organit publik dhe jo vetë qytetarit. Ministria është e obliguar të monitorojë burimet ekzistuese zyrtare të informatave për të identifikuar rastet e vdekjes së përfituesve të pensionit.
Parimi i verifikimit aktiv nga ana e shtetit
Ligji ka paraparë një mekanizëm që mbështetet në veprim aktiv administrativ nga ana e Ministrisë, duke shfrytëzuar regjistrat civilë dhe bazat zyrtare të të dhënave, para se të ndërmerren masa kufizuese ndaj pensionistëve.
Vendosja e barrës disproporcionale mbi pensionistin për të provuar vazhdimisht statusin e tij jetësor është në kundërshtim me parimet themelore të administratës publike dhe të drejtës sociale.
Kushtetuta dhe kufizimi i akteve nënligjore
Kushtetuta e Republikës së Kosovës përcakton se aktet nënligjore vlejnë vetëm për aq kohë sa janë në pajtim të plotë me ligjin.
Gjykata Supreme theksoi se çdo ndërhyrje materiale në të drejtën e pensionit mund të bëhet vetëm me ligj dhe jo përmes udhëzimeve administrative. Kompetenca e Ministrisë kufizohet vetëm në rregullimin teknik të procedurës së suspendimit, pa krijuar detyrime të reja apo pasoja që ligji nuk i parasheh.
Ligji për Skemat Pensionale të Financuara nga Shteti
Ligji Nr. 04/L-131 Për Skemat Pensionale të Financuara nga Shteti nuk përmban asnjë dispozitë që do t’i jepte Ministrisë kompetencë për të vendosur afate materiale, humbje të pensioneve apo ndryshim të statusit të përfituesit në rast mos-lajmërimi.
Suspendimi i pagesës së pensionit duhet të jetë masa e fundit, e jo reagimi i parë administrativ. Për këtë arsye, dispozitat e Udhëzimit Administrativ nr. 05/2015 që e trajtonin mos-lajmërimin si shkak automatik për suspendim janë shpallur kundërligjshme.
Rëndësia e vendimit për pensionistët
Ky vendim përfaqëson një fitore të rëndësishme për pensionistët në Kosovë, duke forcuar sigurinë juridike dhe duke parandaluar abuzimin administrativ përmes akteve nënligjore.
Gjykata Supreme ka riafirmuar se e drejta e pensionit është e drejtë e mbrojtur ligjërisht dhe kushtetuesisht, e cila nuk mund të cenohet pa bazë të qartë ligjore.
