Aprovohet padia e B.P., shfuqizohen dispozita të Statutit dhe Rregullores së UP-së për shkelje të barazisë dhe meritokracisë
Kolegji i Gjykatës Supreme të Republikës së Kosovës ka aprovuar si të bazuar padinë e B.P. nga P., të paraqitur kundër Universitetit të Prishtinës “Hasan Prishtina”. Me këtë vendim, Gjykata ka shpallur të paligjshme dhe ka shfuqizuar dispozita të Statutit dhe të Rregullores së Universitetit të Prishtinës, për shkak të shkeljes së parimit të barazisë, meritokracisë dhe ndalimit të diskriminimit.
Konkretisht, është shfuqizuar neni 153 paragraf 3 dhe 4 i Statutit të Universitetit të Prishtinës, si dhe neni 7 paragraf 6 i Rregullores nr. 2/254 për Procedurat Vlerësuese për Angazhimin e Bashkëpunëtorëve të Jashtëm në Universitetin e Prishtinës.
Vlerësimi juridik i Gjykatës Supreme
Pas shqyrtimit të dispozitave përkatëse, Gjykata Supreme ka vlerësuar se ndalesat e parashikuara për kandidatët që kanë familjarë të punësuar ose të angazhuar në njësinë akademike përkatëse janë jo proporcionale dhe jo të nevojshme në një shoqëri demokratike.
Gjykata thekson se Ligji Nr. 04/L-037 për Arsimin e Lartë dhe Ligji Nr. 06/L-011 për Parandalimin e Konfliktit të Interesit parashikojnë mekanizma të individualizuar dhe proporcionale për trajtimin e konfliktit të interesit, e jo ndalesa të përgjithshme që përjashtojnë automatikisht individët nga konkurrimi akademik.
Shkelja e parimit të barazisë dhe meritokracisë
Sipas vlerësimit të Gjykatës, dispozitat e shfuqizuara cenojnë parimin e mundësive të barabarta për të gjithë kandidatët, duke krijuar një diskriminim të drejtpërdrejtë mbi bazën e lidhjeve familjare.
Një qasje e tillë bie ndesh me parimet e meritokracisë dhe transparencës në proceset e angazhimit akademik, të garantuara me nenin 2 të Ligjit për Arsimin e Lartë dhe nenin 7 të Ligjit Nr. 08/L-197 për Zyrtarët Publik.
Nepotizmi dhe konflikti i interesit
Gjykata Supreme ka sqaruar se nepotizmi dhe konflikti i interesit nuk janë nocione identike. Vetë ekzistenca e një lidhjeje familjare nuk përbën automatikisht nepotizëm dhe nuk mund të shërbejë si bazë për përjashtim paraprak nga konkurrimi.
Nepotizmi presupozon favorizim të padrejtë në procesin vendimmarrës, ndërsa dispozitat e kontestuara ndalonin edhe situata në të cilat nuk ekziston asnjë ndikim real ose i mundshëm në procesin e vlerësimit akademik.
Rëndësia e vendimit për sistemin universitar
Ky vendim i Gjykatës Supreme përbën një precedent të rëndësishëm për funksionimin e institucioneve të arsimit të lartë në Kosovë, duke riafirmuar se parimet e barazisë, meritokracisë dhe proporcionalitetit duhet të jenë themeli i çdo procesi të angazhimit akademik.
Universitetet, sipas këtij vendimi, janë të obliguara të krijojnë mekanizma të drejtë dhe të balancuar për parandalimin e konfliktit të interesit, pa cenuar të drejtat themelore të individëve për të konkurruar në mënyrë të barabartë dhe sipas meritës.
