Neni 18 – Paaftësia mendore dhe aftësia e zvogëluar mendore
Kodi Penal i Republikës së Kosovës
Teksti i Nenit 18
1. Personi i cili ka kryer vepër penale konsiderohet i paaftë mendërisht nëse në kohën e kryerjes së veprës penale lëngonte nga një sëmundje mendore e përkohshme ose e përhershme, nëse kishte çrregullim mendor apo ngecje në zhvillimin mendor që e ka prekur funksionimin e tij/saj mendor dhe si pasojë e kësaj, nuk ka qenë në gjendje të kuptojë natyrën dhe rëndësinë apo pasojën e veprimeve ose mosveprimeve të tij/saj ose nuk ka qenë në gjendje t’i kontrollojë veprimet ose mosveprimet e tij/saj apo të kuptojë se kryen vepër penale.
2. Personi i cili ka kryer vepër penale konsiderohet se ka aftësi të zvogëluar mendore nëse në kohën e kryerjes së veprës penale aftësia e tij/saj për të kuptuar natyrën dhe rëndësinë apo pasojën e veprimeve ose mosveprimeve të tij/saj ka qenë esencialisht e zvogëluar për shkaqet e cekura në paragrafin 1. të këtij neni. Personi i tillë konsiderohet penalisht përgjegjës, por këto rrethana merren parasysh nga gjykata kur vendos për kohëzgjatjen dhe llojin e sanksionit ose masës së trajtimit të detyrueshëm.
Shpjegim
Neni 18 përcakton kur një person është i paaftë mendërisht ose ka aftësi të zvogëluar mendore. Personat me paaftësi mendore nuk konsiderohen penalisht përgjegjës, ndërsa ata me aftësi të zvogëluar mendore janë përgjegjës, por gjykata merr parasysh këtë kur vendos për dënimin ose masën e trajtimit. Kjo rregullon një mënyrë të drejtë për të vlerësuar gjendjen mendore në lidhje me përgjegjësinë penale.
Pikat kryesore
- Paaftësia mendore përjashton përgjegjësinë penale.
- Aftësia e zvogëluar mendore mban përgjegjësinë penale, por gjykata e merr parasysh kur cakton sanksionin.
- Kriteret përkatëse përfshijnë sëmundje mendore, çrregullime ose ngecje në zhvillimin mendor.