Aktvendim Rev.nr.339/23, data 29.11.2023
Vendimet lidhur me Shpifjen dhe Fyerjen në Raport me Lirinë e Shprehjes
Vendimet e gjykatës në raste që i referohen shpifjes apo fyerjes duhet të jenë në përputhje me praktikën e Gjykatës Evropiane për të Drejtat e Njeriut (GJEDNJ), duke shmangur krijimin e klimës së frikës apo presionit që cenon lirinë e shprehjes, veçanërisht në raport me gazetarët.
Gjykata duhet të balancojë mes mbrojtjes së dinjitetit dhe personalitetit të individit dhe interesit publik për lirinë e shprehjes dhe informimit, duke siguruar që asnjë vendim të mos cenojë funksionimin e lirë të shprehjes si e drejtë e garantuar me Konventën Evropiane.
GJEDNJ rekomandon që liria e shprehjes mund të tejkalohet lehtësisht në dëm të individit vetëm në rast se ekziston një interes publik i vërtetë, pa cenuar rëndë personalitetin.
Arsyetimi i Gjykatës Supreme
Gjykata Supreme vlerëson se vendimet e gjykatave më të ulëta përfshijnë shkelje procedurale dhe zbatim të gabuar të së drejtës materiale, duke mos verifikuar në mënyrë të duhur identitetin dhe zotësinë procedurale të palëve.
Në këtë rast, nuk është bërë e qartë nëse subjekti i paditur ka qenë një ose më shumë persona juridikë të ndryshëm dhe nëse pronari dhe kryeredaktorja janë përfshirë si palë e paditur me autorizim të duhur ligjor.
Gjykata Supreme thekson se përgjegjësia për shpifjen apo fyerjen duhet të jetë individuale dhe e personalizuar, jo solidare, duke marrë parasysh të ardhurat e secilit të paditur dhe shkallën e përgjegjësisë.
Kompensimi dhe Balanca mes Lirisë së Shprehjes dhe Mbrojtjes së Personalitetit
Gjatë përcaktimit të kompensimit për dëmet nga shpifja apo fyerja, gjykata ka diskrecion që të marrë parasysh mënyrën e kryerjes së veprës, veprimet për zvogëlimin e dëmit, kërkim falje, të ardhurat e të paditurve, dhe kryesisht duhet të ketë fokus në satisfaksionin moral.
Vendimet duhet të shmangin cenimin e lirive të shprehjes në media, duke ruajtur ekuilibrin e nevojshëm midis mbrojtjes së personalitetit dhe interesit publik për informim.
Udhëzimet për Gjykatën e Shkallës së Parë
- Verifikimi i kushtet procedurale për lejueshmërinë e procesit.
- Administrimi i provave për vërtetimin e gjendjes faktike.
- Zbatimi korrekt i normave të së drejtës materiale në vendim.
- Evitojë shkeljet procedurale të konstatuara nga gjykata ankimore.
- Përmbajtja e vendimit me të gjitha elementet e kërkuara ligjore sipas nenit 160 të LPK-së.
