Blerja nga qytetarët dhe eksporti – si të trajtohet tatimisht?

Bizneset që blejnë mall nga qytetarë (persona fizik jo-afarist) për qëllime eksporti jashtë vendit, duhet të jenë të kujdesshme në trajtimin ligjor dhe tatimor të këtij procesi. Pyetja më e shpeshtë është: a mund të bëhet kontratë me qytetarin për të dëshmuar origjinën e mallit dhe cilat janë implikimet tatimore?

📄 A mund të lidhet kontratë me qytetarin për origjinën e mallit?

Po. Është e rekomandueshme që biznesi të lidhë një kontratë blerjeje me qytetarin, në të cilën përshkruhet:

• Identiteti i plotë i shitësit (qytetarit);
• Lloji dhe sasia e mallit të blerë;
• Çmimi total i blerjes dhe mënyra e pagesës;
• Origjina dhe përshkrimi i shkurtër i mallit;
• Data dhe vendi i transaksionit.

Kjo kontratë shërben si dokumentacion mbështetës për justifikimin e burimit të mallit dhe për shpenzimet e njohura tatimore.

💰 A duhet të mbahet tatim në burim për qytetarin?

Po. Sipas Nenit 31 të Ligjit Nr. 05/L-029 dhe Udhëzimit Administrativ Nr. 02/2016, kur biznesi bën pagesë ndaj një personi fizik jo-afarist për blerjen e mallrave të caktuara (p.sh. produkte bujqësore, materiale ricikluese, frutat e malit, etj.), duhet të mbajë:

✅ 3% Tatim në burim mbi vlerën bruto të pagesës
✅ Në momentin e pagesës

📑 Si dokumentohet transaksioni?

Dokumentet e nevojshme për çdo transaksion të tillë janë:

• Kontrata e nënshkruar me qytetarin (jo-afarist);
• Faturë interne e lëshuar nga biznesi për qëllime kontabël;
• Pagesa e tatimit në burim dhe deklarimi i tij përmes Formularit WR në ATK;
• Certifikata e tatimit të mbajtur, e lëshohet personit fizik deri më 1 mars të vitit pasues.

📤 A ka ndikim fakti që malli eksportohet?

Jo drejtpërdrejt. Edhe nëse malli është për qëllime eksporti, kjo nuk përjashton detyrimin për:

• Mbajtje të tatimit në burim në momentin e blerjes nga qytetari;
• Dokumentim të plotë të transaksionit sipas kërkesave ligjore.

Exporti vetë i nënshtrohet procedurave doganore dhe mund të përfitojë nga përjashtimi i TVSH-së për eksport, por kjo nuk ndikon në detyrimet ndaj qytetarit shitës.

🧾 Çfarë ndodh nëse nuk mbahet tatimi në burim?

Nëse nuk mbahet 3% tatimi në burim, biznesi mund të:

• Penalizohet nga ATK për shmangie tatimore;
• Mos e ketë të njohur si shpenzim të zbritshëm atë pagesë;
• Krijojë mungesë dokumentimi për justifikim përballë kontrollit tatimor.

📌 Rekomandim praktik: Çdo pagesë ndaj qytetarëve për mallra që do eksportohen duhet të shoqërohet me kontratë, mbajtje tatimi në burim dhe deklarim korrekt në ATK.