Aktgjykimi Rev.nr.60/23: Analizë e Vendimit të Gjykatës Supreme të Kosovës
Hyrje
Në datën 27.02.2023, Gjykata Supreme e Kosovës shqyrtoi rastin me numër Rev.nr.60/23, duke vlerësuar pretendimet e paditësve F.R. dhe R.R. për kompensim për dëm jomaterial për shkak të shkeljes së lirisë. Ky vendim është i rëndësishëm për praktikën gjyqësore në Kosovë, duke sqaruar dispozitat ligjore në lidhje me të drejtën e kompensimit për dëm jomaterial.
Pika kryesore: Gjykata Supreme konfirmoi që familjarët e personave të dënuar ose të arrestuar pa arsye nuk kanë të drejtë automatike për kompensim, përveç në rastet e parashikuara në mënyrë shprehe në ligj.
Faktet dhe Pretendimet e Palëve
Paditësit F.R. dhe R.R. kërkuan kompensim për:
- Dhimbje shpirtërore për shkak të shkeljes së lirisë së tyre
- Kompensim material për kohën e kaluar në paraburgim ose institucion korrektues
Megjithatë, Gjykata Supreme vlerësoi se kërkesat e tyre nuk kanë bazë ligjore, duke u mbështetur në nenin 534 dhe 538 të Kodit të Përkohshëm të Procedurës Penale (KPPK) dhe nenin 200 të Ligjit për Obligimet Dëligjore (LMD).
Analizë Ligjore nga Gjykata Supreme
1. Kompensimi për Dëm Jomaterial sipas KPPK
Neni 534 KPPK
Përcakton se të drejtën në kompensim e ka vetëm personi kundër të cilit është shqiptuar sanksioni penal në mënyrë të padrejtë, me përjashtime të caktuara:
- Kur pushimi i procedurës ndodh për shkak të tërheqjes së padisë
- Kur personi vetë ka shkaktuar me qëllim dënimin e tij
Neni 538 KPPK
Liston në mënyrë shprehe personat që kanë të drejtë në kompensim:
- Personi në paraburgim pa fillim të procedurës penale
- Personi që ka vuajtur dënim më të rëndë se sa duhej
- Personi i arrestuar pa arsye për shkak të gabimit të organit
- Personi që ka kaluar më shumë kohë në paraburgim se sa dënimi
2. Kompensimi për Dhimbje Shpirtërore sipas LMD
Neni 200 LMD
Përcakton kushtet për kompensimin e dhimbjeve shpirtërore:
- Duhet të jetë pasojë e një rrethane konkrete (shkelje e lirisë, nderit, vdekje e të afërmit)
- Nuk kërkon vërtetim mjekësor sepse vuajtja psikike konsiderohet e dukshme
- Nuk aplikohet në mënyrë autonome pa shkak të drejtpërdrejtë
Arsyetimi i Vendimit
Gjykata Supreme konstaton:
- Lista e personave me të drejtë kompensimi është e mbyllur (taksative) në KPPK
- Familjarët nuk përfshihen në këtë listë
- Dhimbjet shpirtërore duhet të jenë të drejtpërdrejta dhe të lidhura me shkeljen e lirisë
- Gjykatat e shkallës së parë dhe të dytë kanë zbatuar saktë ligjin
Konkluzioni
Gjykata Supreme e Kosovës refuzoi revizionin dhe mbështeti vendimet e instancave më të ulëta, duke theksuar se:
- Nuk ka pasur shkelje të procedurës
- Zbatimi i ligjit ka qenë i saktë
- Pretendimet e paditësve nuk bazoheshin në dispozitat ligjore
Ky vendim përforcon parimin se të drejtat e kompensimit në rast të shkeljes së lirisë janë të rregulluara në mënyrë strikte nga ligji dhe nuk mund të zgjerohen me interpretim.
